Verzamelde verduurzamingsdata maakt nog beter maatwerkadvies mogelijk

Eisen op het gebied van duurzaamheid zijn anno 2025 niet meer weg te denken als het gaat om de realisatie van projecten. Maar welke verduurzamingsmaatregelen passen bij een project? Hoe bepaal je welke maatregelen opwegen tegen de investering? En hoe telt duurzaamheid mee in de afweging tussen renovatie of nieuwbouw? Afgelopen jaren verzamelden we veel data rondom verschillende verduurzamingsvraagstukken en -projecten. En de database breidt zich verder uit. Waardevolle informatie waarmee onze opdrachtgevers onderbouwde keuzes kunnen maken op het gebied van duurzaamheid en verduurzaming. Hoe we te werk gaan en welke mogelijkheden we voor de toekomst zien? Je leest het in dit interview.

Aan tafel zitten vijf doorgewinterde adviseurs van Synarchis: Erik Collart, Maurice Klein, Talha Duman, Mark Hopman en Bas de Poorter. In opdracht van SportNLGroen, onderdeel van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) voeren de adviseurs voor verschillende gemeenten door heel Nederland duurzaamheidsscans uit van maatschappelijk vastgoed zoals sporthallen, gymzalen, zwembaden en zelfs ijsbanen. “SportNLGroen stelde een overheidssubsidie beschikbaar voor het verduurzamen van sportaccommodaties,” vertelt Erik. “Op basis van onze scan stellen we maatregelen voor om panden te verduurzamen. Soms gaat het puur om verduurzaming, andere keren is verduurzaming onderdeel van een grotere renovatie.”

Bureauonderzoek en locatiebezoek
“Ons advies is altijd maatwerk”, stelt Talha. “Nadat we ons op basis van de beschikbare gebouwgegevens hebben voorbereid, brengen we een bezoek aan de locatie waarbij we de status van het gebouw beoordelen. We bekijken de technische ruimtes, doen een nulmeting en onderzoeken waar het huidige energieverbruik op gebaseerd is. Ook gaan we in gesprek met de gebouwbeheerder of -eigenaar over de actuele situatie, bijvoorbeeld over het daadwerkelijk gebruik van een pand. Soms zijn er al maatregelen getroffen die we in de documentatie nog niet terugzien, maar wel effect hebben op het energieverbruik.” Het effect op de investeringskosten kan groot zijn, dus de juiste informatie als uitgangspunt levert veel op, vertelt Maurice. “Vanuit beschikbare data en berekeningen op het gebied van investeringen en terugverdientijd kan de opdrachtgever een onderbouwde keuze maken en de plannen verder uitwerken. Wij kunnen vervolgens ook de uitvoering begeleiden van ontwerp en aanbesteding tot aan de oplevering.”

Een onderbouwde keuze maken
Erik: “Op basis van alle beschikbare informatie rekenen we uit welke maatregelen welk effect hebben op energiebesparing, gericht op de exploitatie. Bij renoveren is het uitgangspunt dat een pand nog dertig jaar mee gaat. Dat betekent dat een pand gasloos wordt. Wat kost dat? Wat wordt het energieverbruik straks? Hoe lopen de energiestromen? Hoe verhoudt zich dat tot nieuwbouw? We vergelijken daarvoor de data van bestaande panden met nieuwbouwpanden.” “Bij verouderde panden staan er naast verduurzaming vaak ook bouwkundige en installatietechnische vernieuwingen, planmatig onderhoud en soms zelfs een complete renovatie op de agenda,” vervolgt Talha. “Wat de beste optie is, blijkt uit een scenario-onderzoek of businesscase, waar de energiescan een vast onderdeel van is.” “Het is aan de gebouweigenaar om een keuze te maken tussen renovatie en nieuwbouw. Of welkpakket aan verduurzamingsmaatregelen ingezet gaat worden. En kiest een opdrachtgever voor nieuwbouw? Dan nemen we het juiste maatregelenpakket direct mee in het ontwerpproces,” deelt Bas.

Streven naar een energieneutraal pand
Waar de doelstelling van SportNLGroen voornamelijk een CO₂-reductie is, streven we bij Synarchis zoveel mogelijk naar energie neutrale panden. Talha: “Netcongestie is een groot probleem, niet alles kan van gas naar elektra. Voor veel oude sportaccommodaties kijken we vanuit een integraal huisvestingsplan naar de daadwerkelijke behoefte op sportgebied, welke ruimte is er al en wat is er nog extra nodig? De meest duurzame oplossing is immers om niet te bouwen wat je niet nodig hebt.”

Bas: “Bij renovatie van bestaande panden bestaat ons advies uit drie stappen. Eerst bepalen we welke maatregelen mogelijk zijn om in de basis minder energie te verbruiken. Denk aan het isoleren van de buitenschil of waterbesparende douchekoppen. Daarna onderzoeken we wat er mogelijk is met hernieuwbare energie, zoals PV-panelen of warmteterugwinning uit spoelwater. De energie die daarna nog nodig is, wekken we op met traditionele energiestromen: gasloos en daarmee all-electric. Dat laatste beperken we vanwege de netcongestie natuurlijk zoveel mogelijk.”

Speciale rekentool
Alle adviezen die Synarchis geeft aan opdrachtgevers komen voort uit een combinatie van de informatie op locatie, individuele wensen en informatie uit een groeiende database vol informatie. “Informatie van projecten waar we bij betrokken zijn voeren we in een database in,” vertelt Erik. “We houden onder andere investeringsbedragen, energieprijzen, verbruikscijfers, de condities van een pand en de ontwikkelingen van de markt bij.” Mark: “Met behulp van een speciaal ontwikkelde rekentool rekenen we de maatregelen individueel door, maar ook de combinatie van losse maatregelen en de integrale aanpak. Veel maatregelen hebben een versterkend effect op elkaar, dus integraal kijken loont. Door al die opties inzichtelijk te maken geven we opdrachtgevers een realistisch beeld van de bespaarmogelijkheden.”

De informatie uit onze database over het gemiddeld verbruik, de toegepaste maatregelen en de gemiddelde kosten hebben we per accommodatie - sportcentrum, zwembad, sporthal, sportzaal en gymzaal - inzichtelijk gemaakt in een duidelijke infographic, zodat opdrachtgevers een overzicht hebben van relevante praktijkgegevens en referentiewaarden. De infographic is via deze link te downloaden.

Toekomstplannen
“Komende tijd pakken we door op de informatie die we nu al beschikbaar hebben,” schetst Maurice de toekomst. “We willen de energiescan verdiepen naar een onderbouwd advies op energielabels. Ook dat is maatwerk: een zwembad heeft een hoog energieverbruik, maar kan tegelijkertijd heel energiezuinig zijn. Wil je aanspraak maken op subsidies, dan moet je aantonen dat je stappen maakt in een verminderd energieverbruik. Maar wat een laag verbruik is voor een zwembad in relatie tot gebruik en omvang, daar is weinig kennis over in de markt. Door een energielabel te koppelen aan onze energiescans, maken we de energiescan geschikt voor subsidieaanvragen.”

“Daarnaast maken we met onze data een koppeling tussen de bestaande situatie en de ideale situatie voor nieuwbouw,” vertelt Mark. “Bij nieuwbouw gaat de markt uit van de ideale situatie voor gebruik van de ruimte of bijvoorbeeld bezoekersaantallen. Door data van het bestaande pand mee te nemen als correctiefactor, krijgen we voor de nieuwbouw een realistischer beeld. Ook willen we de beschikbare data verder specificeren per installatie: waar gaat hoeveel energie naartoe. Alle nu al beschikbare data en de data die we hier steeds aan toe voegen, maakt dat we straks de energiescans ook voor ander maatschappelijk vastgoed in kunnen zetten, zoals scholen, dorpshuizen en multifunctionele accommodaties.”